FRANKETIENNE & MARK MULHOLLAND - CHAOPHONIES

Bij alle oorlogsdreiging en nieuwe natuurrampen lijkt het wel alsof de aardbeving in Port-au-Prince reeds lang tot het verleden behoort. Nochtans heeft de hoofdstad zich nog lang niet hersteld van de aardbeving van 2010 waarbij meer dan 200.000 doden vielen. Nog steeds kampen de overlevenden met honger, dakloosheid en de dreiging van gewapende bendes, terwijl zij nog steeds rouwen om verloren geliefden. Toen de Schot Mark Mulholland, geboren in Glasgow, in 2010 in Haïti toekwam om er zich te engageren in jeugdmuziek en andere projecten van het cultuurcentrum van Port-au-Prince ontmoette hij er de Haïtiaanse schrijver/schilder en poëet Frankétienne, een beroemde figuur in het Caribische gebied omwille van zijn culturele activiteiten en literaire oeuvre. In Port-au-Prince leidde hij o.m. een schooltje, waarin hij dramakunst doceerde en zich toelegde op de mengvormen van Franse en Creoolse taal en cultuur. Veel was er niet nodig om twee muzikaal en artistiek aangelegde kunstenaars een vriendschapband te laten sluiten ondanks hun verschillende afkomst. Het leidde tot een gezamenlijk project en de poëtische muziekvoordracht ‘Chaophonies’, een eerste maal opgevoerd in Jacmel, te Haïti op 23 maart 2013. Omwille van het succes besloot men dit project daarna op cd te zetten.

Het betrof een selectie uit Frankétienne’s poëziewerk ‘Rapjazz. Journal d’un Paria’, waarbij gesproken woord en muziek worden gecombineerd met protest, woede en aanklacht, maar ook met liefde en mededogen omwille van de rampspoed die de stad Port-au-Prince, ‘Ville Schizophonique’, overkwam. Jarenlang leed het land onder de dictatuur van vader en zoon Duvalier en na de allesverwoestende aardbeving vier jaar geleden lijkt de hoofdstad met zijn tentenkampen en sloppenwijken nog steeds op een rampgebied. De veelzijdige artiest Frankétienne, geboren in 1936, maakt het allemaal aanschouwelijk met zijn ritmische of gefraseerde voordracht en zijn dramatische stem, waarbij hij zowel aan de Bretoense bard Glenmor herinnert als aan de indiaanse activist John Trudell. Over Frankétienne, de ‘Father of Haitian Letters’, - in 2009 nog kandidaat voor de Nobelprijs literatuur -, zegt men dat het een levenslange odyssee zou vergen om hem te kunnen doorgronden. In 1964 schreef hij zijn eerste gedichtenbundel ‘Au Fil du Temps’ en sindsdien bleef hij proza en gedichten schrijven naast zijn magisch schilderwerk en exposities.

Ook Mark Mulholland is een veelzijdige muzikant, die o.m. deel uitmaakte van het collectief ‘Oul’ Bogwarriors’ in Praag en van het Britse kwartet ‘Two Dollar Bash’. Hij levert de fantasierijke muziek bij de soms gekwelde voordracht van de dichter en maakt gebruik van gitaar en een rijk klankenpalet. Frankétienne heeft de tragedies immers aan den lijve ondervonden. Zijn moeder werd als veertienjarige verkracht en hij zag wat de dictatuur met de mensen deed. Maar in ‘Chaophonies’ bezingt en becommentarieert hij met ingehouden passie hoe de aardbeving zijn ‘Port-au-Prince’ verwoestte. Daarbij lijkt hij met taal, poëzie en metaforen zijn emoties uit te schilderen, afwisselend in het Frans of het Creools zoals in het mysterieuze ‘Potoprens Chouk’. Drum, tamboerijnen, gitaar en stadsgeluiden creëren de chaotische sfeer waarin nachtmerrie, droom en voodoo zich met zwoel Afrikaanse ritmes vermengen. Je ondergaat de voordracht van de dichter als het ware fysiek vanuit zijn krachtige soms wanhopige dictie. Hij reciteert, associeert, hanteert beeldtaal en laat de magie werken met de muzikale omlijsting als visionaire geleider. Zowel het hartstochtelijke ‘Terre Ouvrière D’Ombre’ als het epische ‘Tambours Et Ombres Denses’ klampen aan, maar vooral het fascinerende ‘Le Petit Train’ met treinimitaties en de interactie tussen woord en sound goochelt met beeld en suggestie. Woede, overlevingsdrift en hymne kleuren ‘Chaophonies’, een dramatische lezing over de ’goudou goudou’, zoals de Haïtianen de aardbeving noemen omwille van de noodlotsvoorspellende geluidsdreiging. Alleen het breekbare ‘Peyi A’ is een gezongen melodisch nummer en het laatste instrumentale ‘Rêves’ komt over als een troostgevende uitgeleide omwille van de lange weg die de overlevenden van Port-au-Prince nog hebben te gaan.

Marcie

 


Artiest info
Website  
 

Label: Cannery Row Records
Distr.: [PIAS]

video