LENKA LICHTENBERG - MASARYK, NÁRODNÍ PÍSNE

Het kan aan mij liggen, maar ik heb het gevoel dat de naam en het repertoire van Lenka Lichtenberg niet meteen tot de algemeen gekende leerstof behoren, hoewel de dame in kwestie met deze “Masaryk” aan haar vijftiende plaat toe is. Daarop toch enige introductie: Lenka Lichtenberg zag het levenslicht in Praag, in het toenmalige Tsjechoslowakije. Haar moeder, een overlevende van Theresienstadt werd na de oorlog opgevangen in een katholiek gezin en het was pas toen Lenka al zeven of acht was, dat ze voor het eerst in contact gebracht werd met haar Joodse afstamming. Dat ze aanleg had voor podium en theater was heel snel duidelijk, want ze was nog geen tien, toen ze in Praag haar eerste optredens deed. Haar eigenlijke muziekopleiding kreeg ze in het Deense Aarhus, waar haar familie naartoe verhuisde: ze werd er musicologe en ontpopte zich in die periode ook als dierenrechtenactiviste. Begin van de jaren ’80 verhuisde ze naar Canada, waar haar eigenlijke carrière als zangeres echt begon en zich ontwikkelde tot die van een zangeres, die geen genre links laat liggen en voor wie geen taal te moeilijk lijkt, zodat ze vandaag in zes talen kan concerteren.

Voor deze nieuwe plaat keerde ze terug naar de liedjes die haar kindertijd beheerst en gekenmerkt hebben. “Masaryk” heeft in die zin een beetje een dubbele betekenis: het is de naam van een in Tsjechië heel bekende pianist Jan Masaryk, een meneer die, net als Lenka Lichtenberg, ook als activist bekend werd. De vader van Jan was immers Thomas Masaryk, de bijzonder geliefde allereerste president van de toenmalige federatie Tsjecho-Slowakije (1918-1935) en die maakte de volksmuziek tot een deel van zijn politieke credo. Zo was bij voorbeeld het hier overgenomen “Ach Synku Synku” de favoriete song van de president. De zoon, Jan dus, was naast muzikant ook diplomaat, die onder andere in Washington diende en tijdens de bezetting van zijn land door de nazi's zelfs buitenlandminister werd van de regering in ballingschap. Maar, zoals gezegd, zat de volksmuziek de familie in het bloed en de collectie van zoon Jan, werd wereldberoemd, ook al omdat hijzelf plaatopnames maakte, in een poging om een aantal volksliederen voor verdwijning te behoeden. Heel korte tijd in 1968 was er ook een boekje te koop, waarin Jan Masaryk een aantal liederen had opgenomen en Lenka kreeg zo’n boekje cadeau van haar moeder en sinds die tijd, reist het boekje overal met haar mee en nu is het dus de basis geworden van haar nieuwe plaat: veertien liedjes uit haar jeugd worden bewerkt, gemoderniseerd, van hedendaagse (folk)arrangementen voorzien en op die manier nieuw leven ingeblazen.

Dat levert een ongemeen boeiende plaat op, waar je weliswaar geen jota van begrijpt, aangezien alles in het Tsjechisch gezongen is, maar waar je bijzonder vrolijk van wordt. Volksmuziek heeft wel eens vaker de eigenschap “recht uit het hart” te komen en “recht naar het hart” te grijpen en dat is hier niet anders. Met een instrumentarium als cymbalom, tabla, allerhande fluiten, een rits strijkers, blazers en percussie-instrumenten, krijgen de nieuwe arrangementen van Lenka bijwijlen de allure van hedendaagse kamermuziek-in-folkverpakking, waar overheen zij haar fraaie vocalen kan uitstrooien, zodat je als luisteraar zonder enige moeite het volle uur lang, dat deze plaat duurt, uitluistert. Dat op enkele momenten flarden van de originele Masaryk-opnames doorheen de nieuwe arrangementen gemixt morden, geeft de nieuwe versies alleen maar meer gewicht en authenticiteit. Wie Lenka Lichtenberg nog niet kent, zal, na beluistering van deze CD allicht benieuwd zijn naar ander en meer werk van haar en op die manier uitkomen bij haar “Yiddish Journey” of bij “Lullabies from Exile”, die, net als deze nieuwe, een bijzonder geraffineerde zangeres laten horen.

(Dani Heyvaert)


Artiest info
Website  
 

label: ARC Music

video