VERBRAAK-VAN BIJNEN I ENDLESS ROAD

Wie op zoek gaat naar een onwaarschijnlijk muzikaal duo komt allicht uit bij Verbraak | van Bijnen. Zoals de meeste duo’s zijn de heren met twee, maar dat zou je niet zeggen als je ze bezig hoort of de lijst instrumenten overloopt die ze beheersen. Jan Van Bijnen en Joost Verbraak studeerden beiden af aan het Conservatorium van Rotterdam, maar in een heel andere richting. Van Bijnen speelt (akoestische en elektrische) gitaar, dobro (slide), resonator gitaar, mandoline, banjo, basgitaar, lap steel en pedal steelgitaren, zowat ‘alles’ wat snaren heeft in de Americana. Maar hij kan ook overweg met vibrafoon, accordeon, mondharmonica, trompet en, hé, nog een snaarinstrument, piano. Plus percussie van allerlei slag. Jan wordt dan ook constant gevraagd als begeleider. Die lijst is zo lang dat we hem met plezier inkorten: hij secondeerde in het verleden zo’n verscheiden acts als Rob De Nijs, Tim Knol, JW Roy, Herman Van Veen, Anne Soldaat, cabaretière Claudia De Breij en vele buitenlandse acts als Duitser Markus Rill en Zweedse Annika Fehling, ook een flink aantal Belgische als Gunther Neefs.

Voeg daarbij ontelbare supports en studiosessies voor een boel artiesten plus het lesgeven in gitaar. Hij speelde en speelt op de koop toe bij en met heel wat formaties. Daaronder nog steeds ‘Americana noir’ band Point Quiet. Jan is ook al jaren de gitarist van de band van Freek De Jonge: zo zagen we hem kortgeleden nog aan het werk met de eeuwig jonge en energieke Freek in de Antwerpse Arenberg (22 mei) en Westrand Dilbeek (31 mei) ‘Freek doet Neerlands Hoop’ is een geweldige show vol nostalgisch ongein en hilarisch vitriool, een schitterende hommage aan de onvergelijkelijke cabaretgroep en aan Freeks toneelpartner Bram Vermeulen. In 2015 leerden we Van Bijnen kennen als begeleider in onze lage landen van singer-songwriter Adam James Sorensen (uit Chicago, maar woonachtig in Taipei, Taiwan) Dat beviel beiden (en het publiek) zo goed dat Jan meespeelde op de volgende tournees en op Adam James’ nieuwe plaat ‘Dust Cloud Refrain’.

Joost Verbraak van zijn kant is een al even drukbezet man. Hij is een kei op trompet, sousafoon (ja, dat hele grote glimmende ding), trombone, Franse hoorn (waldhoorn), maar hij kan ook uit de voeten met philicorda (elektronisch orgel uit de sixties), wurlitzer (elektromechanische piano, gebouwd van 1955 tot 1982), marimba, synthesizer, percussie allerhande, wasbord en als hij niet moet blazen kan er sporadisch wel een backing vocal af. Ook hij werkte met en voor vele artiesten, onder wie Margriet Eshuijs en Ralph De Jong. Live moeten Jan en Joost zich vanzelfsprekend beperken tot één, heel soms twee instrumenten (quasi) tegelijk, maar op plaat bestaat die beperking niet. Er was al eens een cd van Verbraak | van Bijnen, een vingeroefening, in de zin dat ‘2nd Line City’, uitgekomen voorjaar 2017, geheel bestaat uit covers, op het smeuïg-funky titelnummer na, dat, zoals men kan afleiden uit de titel, in het teken staat van de stad van de ‘second line’, New Orleans.

Die second line groeide uit de brass bands die door de straten van New Orleans paraderen. Die first line/main line werd dan bijgestaan door de omstaanders die interacteerden met die eerstelijnsmuziek. Daaruit ontstond een polyritmiek, heel eigen aan NOLA (=New Orleans, Louisiana), de second line dus. De ‘Crescent City’ (of ‘The Big Easy’, ‘The City that never sleeps’ of ‘City that Care forgot’… Of fonetisch N’Awlins/N’Erlins) blijkt de belangrijkste inspiratiebron te zijn voor het duo al zit er ook (oude) blues, bluegrass, texmex, soul, dixieland, honky tonk en zelfs een streepje mariachi in de mix van stijlen. De songkeuze van ‘2nd Line City’ was zeer divers: ‘Carmelita’ (Warren Zevon), ‘634-5789 (Soulsville, U.S.A.)’ (van Eddie Floyd & Steve Cropper en bekend via o.a. Wilson Pickett en Ry Cooder) of het aloude ‘Nobody’s Fault But Mine’ (Blind Willie Johnson) Hebbeding, die ‘2nd Line City’, maar al ten tijde van de release vertelden Jan en Joost dat er een cd met eigen werk op stapel stond. Een jaar later is het zo ver.

Endless Road’ heette de nieuwe en de titel verwijst wellicht naar de never ending tour die het leven van de muzikant on the road is. Het instrumentale titelnummer ‘Endless Road’ demonstreert de filmische kwaliteiten van het werk van het duo. Je ziet het stof zo waaien doorheen de straten van een verlaten stadje in het wilde westen, muziek voor een western van Sergio Leone. Een indroevige trompet roept Ennio Morricone op, klaaglijk maar tegelijk helend. Maken we ooit een film, dan hebben we onze soundtrackmakers al… Een gelijkaardige sfeer loopt doorheen het gezongen droefgeestige ‘In This Bordertown’: je hoeft niet te raden aan welke grens dit texmex verhaal zich afspeelt. Een paar Mexicanen brengen en passant hun eigen orkestje mee (accordeon, trompet) De marimba, castagnetten, een verdwaalde twang gitaar zorgen voor de typische klankkleur. Calexico zou het graag horen.

De invloeden zijn steeds goed verwerkt en Verbraak | van Bijnen maken er hoe dan ook een eigen mix van, maar het is voor recensent en lezer een gemak, als je even wat namen kan citeren waar de songs aan refereren. Men moet het ons vergeven want elke vergelijking loopt vanzelfsprekend ergens mank: Met het washboard denk je bij ‘(No Regrets, All’s Been Said) Walk On’ aan de bandjes van de thirties, en aan Leon Redbone, ‘Lazy Bones’ van Johnny Mercer & Hoagy Carmichael of ‘D.W. Washburn’ van Jerry Leiber & Mike Stoller. Bijzonder leuk vinden we ‘Levon’ dat, zoals de titel verraadt een ode is aan Levon Helm, drummer en zoveel meer van The Band. Levon Helm is een uitgesproken inspirator voor Verbraak | van Bijnen, een keuze die we ten zeerste waarderen. Wie nog zou twijfelen aan de referentie: je vindt in ‘Levon’ de vermelding van Ophelia, de ‘heldin’ van de gelijknamige song van The Band (gepend door Robbie Robertson), song die Levon Helm inzong op ‘Northern Lights - Southern Cross’.

De intro van ‘Victoria’ zet je op het verkeerde been, maar gaat verder als een billy song, gekruid met een country gitaar. ‘No’ heeft geluisterd naar Johnny Cash, maar zoals overal hoor je veel meer, al kan je er niet altijd de vinger op leggen: het welgevallige eindresultaat zal wel het enige zijn dat van tel is in de beleving. Zo zit ’Stringhorn’ ergens tussen de twee wereldoorlogen in, maar op allerlei plekken tegelijk. We horen er zelfs ‘Cabaret’ in, en dat verwijst naar Berlijn, in de tijd van opkomend fascisme een voedingsbodem voor het Duits chanson. Opnieuw eist de sousafoon een opvallende rol op. New Orleans anno twenties treedt uitgesproken op de voorgrond in ‘One Hand In My Pocket’, mede door de sousafoon die lekker toeterend door de cd trekt. Ogen dicht, en je ziet een vroege jazzband door de straten van NOLA trekken met vooraan de concertmeester, die kunstjes uithaalt met zijn parasol. Bix Beiderbecke en Jelly Roll Morton kijken geamuseerd toe. Ook in ‘Dress Up, Marcélia’ zitten we in Bourbon Street, maar het is niet moeilijk om zich in te beelden dat er zich een vreemdeling in de straten ophoudt, een zekere Billy Gibbons en hij heeft een typische ZZ Top shuffle riff meegebracht.

Endless Road’ rondt af met ‘Hand In Mine’, dat opent met ‘It’s late at night’, en inderdaad, oogjes toe, snaveltjes nog drie minuutjes niet dicht… Tom Waits luister mee, Chet Baker denkt aan zijn Valentine. En dan valt het doek. ‘Endless Road’ is een vitale stap voorwaarts voor Verbraak | van Bijnen die zich een positie zoeken daar waar ook al straffe lieden als Pokey LaFarge, Gregory Page, Lon Eldridge, Dom Flemons en C.W. Stoneking kamperen, maar tegelijk hebben ze apart universum geschapen, waarin het aangenaam toeven is. Ze moeten van niet ver komen, dus straks in uw buurt?

Antoine Légat.

 

 

Artiest info
Website  
 

video