IDÉE MANU - OCTOPUS: The Music of Boris Blacher

Idée Manu is de naam van een jazzquartet geleid door de Zwitserse pianiste Manuela Keller. Hun eerste cd “Water Chute” uit 2010 bevatte piano transcripties van 20e eeuwse muziek. “Oktopus”, de tweede is gebaseerd op het werk van de Duitse componist Boris Blacher (1903-1975). Manuela Keller speelt ook nog met het trio “Blaubart” (met Chris Wirth en Christian Strässle), met beide formaties probeert zij jazz, klassieke muziek uit de 20e eeuw en vrije improvisaties, allemaal onderdeel van haar muzikale leven, met elkaar te verbinden en zo een eigen stem te geven. Manuela heeft een lange muzikale vriendschap met trombonist Nick Gutersohn die teruggaat naar hun studietijd. In 2003 speelden ze in een elektronisch-akoestisch duo met de naam “Cave Bonfils”, maar na geruime tijd voelden ze de behoefte om de voorgeprogrammeerde beats en sounds te vervangen door echte bas en drums. Met de elektrische bassist Jan Schlegel en slagwerker Marco Käppeli vormden zij een echt kwartet, dat werd “Idée Manu”.

Boris Blacher was een van de meest uitgevoerde Duitse componisten in het na-oorlogse tijdperk, als leraar aan de Berlijnse “Hochschule für Musik” beïnvloedde hij talrijke componisten overal ter wereld. Hij liet een uitgebreid oeuvre achter dat bijna alle muzikale stijlen omvat, inclusief de jazz waarvoor hij een levenslange interesse had. Blacher ontwikkelde aan het eind van de jaren ’40 een procedure die hij variabele metriek noemde, hij maakte in zijn werken gebruik van een systeem van variabele metrums om de muzikale symmetrie met vele, gedeeltelijk wiskundig opgebouwde maatwisselingen te doorbreken. Het klinkt ingewikkeld en dat is het misschien ook wel, maar luisteren is de enige oplossing. De composities “Krebs”, “Sberk”, “Dugong”en “Prélude 16” zijn karakteristieke voorbeelden van deze componeerstijl. De meeste stukken op deze cd zijn gebaseerd op een selectie van 24 korte preludes voor piano, gecomponeerd door Boris Blacher in 1974, 2 stukken hebben als inspiratie zijn piano cyclus “Ornaments”en wel “Dugong”en “Tentacle” en het aanstekelijke piano thema van “Anemone” stamt van zijn tweede sonatina.

“Het werk van Blacher in al zijn verscheidenheid vormt een grote bron van inspiratie, ik arrangeerde het, veranderde de harmonie en verlengde vaak de composities. Na uren van repetities met mijn collega’s, kwam de muziek in zijn huidige vorm tevoorschijn en dat inspireerde ons tot improvisatie experimenten. Omdat de muziek soms zo ver verwijderd is van de originele composities, kregen de nummers andere titels, allen afkomstig van waterdieren”, aldus Manuela Keller in de tekst bij de cd. Zo komen we titels tegen als Seenadel, Zitteraal, Hippocamp en Krebs. Om ook de muziek van Blacher in zijn originele vorm te laten horen, heeft Keller drie van zijn Préludes opgenomen (Préludes nrs. 3, 10 en 16). En dan zijn er ook nog drie composities van haar eigen hand, maar waarin de invloed van Blacher duidelijk is te horen (“Tentakel”, “Hippocamp”en “Seenadel”).

Al in het openingsnummer “Krebs” worden we geconfronteerd met bevreemdende piano klanken waarna de trombone van Gutersohn de muziek weer op de rails zet. In het titelnummer “Oktopus” gaan we ondanks de korte staccato klanken veel meer richting jazz door het ondersteunende werk van de ritme tandem. De preludes van Blacher zijn alle drie uiterst kort maar werken zeer indringend, absoluut geen jazz, hoewel ik onwillekeurig toch aan Thelonius moest denken. “Anemone” laat weer een geheel andere kant horen van Idée Manu, hier lieflijk pianospel afgewisseld met forse uithalen op de trombone, datzelfde is het geval in Keller’s eigen nummers zoals “Tentakel”, de naam van trombonist Ray Anderson flitst door mijn hoofd. Al met al gaat het hier om uiterst intrigerende muziek die boeit van begin tot eind, misschien niet makkelijk te consumeren voor iedereen, maar bij minder makkelijke muziek moet de luisteraar een beetje zijn best doen en het resultaat is zeker bevredigender dan bij een mee fluitbaar deuntje.

Jan van Leersum.

Artiest info
Website  
 

Label : Double Moon Rec.
Distr. : New Arts Int.