ROSS DALY & KELLY THOMA - LUNAR
ROSS DALY - TIN ANIXI PERIMENES
ROSS DALY - THE OTHER SIDE
KELLY THOMA - 7 FISH
KELLY THOMA - ANAMKHARA
EUGENIA DAMAVOLITI-TOLI & ROSS DALY - OSI HARA ‘HOUN TA POULIA

Wat ik nu mag doen, kan ik zonder meer klasseren bij de meest aangename taken, die mij ooit voorgeschoteld werden, sinds ik in deze kolommen begon te schrijven: de grote Kretenzische componist en multi-instrumentalist Ross Daly maakt via de kanalen van onze goeie vrienden van Xango Music Distribution, een zestal CD’s van hem, die iets moeilijker te vinden waren, vlot beschikbaar voor de West-Europese liefhebbers. En dat is bijzonder goed nieuws! Dat durf ik te stellen omdat ik zelf al een kleine eeuwigheid zwaar gefascineerd ben door de figuur van Daly, een uit Ierland afkomstige muzikant, die intussen al bijna veertig jaar verblijf houdt op Kreta -ik begrijp dat volkomen- en die zich in die kleine vier decennia een oeuvre bijeengepend en -gespeeld heeft, waarvoor je alleen heel eerbiedig het hoofd kan buigen.

Waar het echter soms een keer wilde misgaan, was bij de verkrijgbaarheid van de CD’s: Daly is een compositiewaterval, die dingen maakt met ongeveer iedere muzikant die zijn pad kruist en door hem interessant genoeg bevonden wordt om mee aan de slag te gaan. Heel veel van die dingen worden ook opgenomen en uitgebracht, maar niet altijd bij even grote platenlabels en soms zelfs gewoon in eigen beheer, wat in de praktijk vaak maakte dat je ze enkel bij concerten kon kopen. Ook niet meteen de meest eenvoudige opdracht, want zo vaak komt Daly ook niet onze kant uit.

Het verheugde mij dus te zeerste te mogen vernemen dat Daly zelf vragende partij was om een aantal dingen via Xango Music bereikbaar te maken. Om te beginnen, is er de “Tin Anixi Perimenes”, te vertalen als “je wachtte op de lente”, waarvoor Ross al de muziek schreef op teksten van Mitsos Stavrakakis (zie Xylouris White en Stelios Petrakis) en gezongen door diens neef Vasili Stavrakakis. Met dit duo werkt Daly al meer dan vijfentwintig jaar samen en dat hijzelf intussen de meest Kretenzische Kretenzer geworden is, heeft hij in grote mate te danken aan die samenwerkingen: de poëzie van de één en de onvergelijkbare stem van de ander bezorgden hun een unieke plaats in het Pantheon van de muziek van Kreta en Daly, die je als “totaal geïntegreerd” kunt beschouwen, is, mede door deze beide heren zelf een deel van de Kreta-canon geworden. Dat hij zelf een fenomenale muzikant en componist is, helpt natuurlijk ook, net als zijn bereidheid om jonge muzikanten en zangers een kans te geven, zoals hier luitspeler Giorgos Manolakis, percussionist Giannis Papatzanis en eega/lyra-virtuoze Kelly Thoma.

In duo, uitgebreid met percussionist Saam Schlamminger, maakte Daly met haar een drietal jaar geleden de bijna twee uur lange en twee cd’s omvattende cyclus “Lunar”, waarin -het zal u niet verbazen- de maan centraal staat. Eigen werk van Daly wordt aangevuld met Kretenzische traditionals en melodieën uit Rajasthan en Turkije en de intrigerende maan wordt in verschillende aspecten beschreven en betiteld. Heel mooie verzameling van liederen, waarin ook de compositorische kracht van Daly duidelijk in de verf gezet wordt. Waar op “Lunar” de rol van Kelly Thoma enkel uitvoerend is -en dat bedoel ik allerminst neerbuigend, want ik vind haar een hele grote muzikante-, staat op “7 Fish” ook haar talent als componiste in de schijnwerpers. Zij ging de wereld der vissen observeren en vond daarin ruim voldoende inspiratie om niet 7, zoals de titel zou kunnen doen vermoeden, maar 8 erg knappe composities te maken, die nu eens draait om de ansjovis, dat zo geliefde lekkernijtje, dan weer om de superslimme dolfijn of de alles verslindende piranha en ze trekt de parallel tussen de vissenwereld en de muziek: muziek is een eindeloze oceaan van mogelijkheden, waarin oneindig veel vissen zwemmen, die allemaal verschillend zijn en verschillende betekenissen krijgen en waarvan zij er 7 +1 beschrijft in haar composities. die ene, die grappig genoeg “8” getiteld wordt, beschrijft het wonderlijke patroon dat vissen beschrijven om zich voort te bewegen, die o zo fraaie “S”, die de basis vormt van elke beweging, die vissen maken. Hele mooie plaat ook, waarvan trouwens ook de foto’s, die het hoesje en boekje sieren, zeer de moeite lonen.

De oudste CD van het stapeltje is, zo denk ik toch, “Anamkhara”, een Gaelic woord voor “vriend van de ziel”. Die plaat uit 2009 staat vol met zeven eigen composities van Kelly Thoma, al is uiteraard ook Ross Daly van de partij, net als, naast nog enkele anderen, Efrén López op draailier. Mooie nummers, die wel heel leuk zijn om nu te beluisteren en de evolutie te illustreren, die Kelly als muzikante heeft doorgemaakt in het voorbije decennium: waar ze vandaag een rijpe muzikante geworden is, die vrijuit improviseert en nieuwe wegen bewandelt, hing ze toen nog veel meer vast aan de voorgeschreven regels en de vastgelegde schema’s van het genre; al kon je ook toen al horen, dat er in haar een erg goeie muzikante school. Ik besef dat dit artikel nogal veel informatie ineens begint te bevatten, maar toch nog dit: als u deze plaat even wil “toetsen”, begin dan best bij het slotnummer, “The Dancing Owl”, waarop Ahmet Erdogdular een indrukwekende vocale improvisatie neerzet. Kelly Thoma is ook van de partij op de plaat, die Ross Daly schreef voor en maakte met de jonge maar indrukwekkende zangeres Eugenia Damavoliti: hij schreef alle liederen en speelt zijn gebruikelijke arsenaal aan snaarinstrumenten (lyra, luit, saz, tarhu), zij vult op lyra aan waar nodig en Stavrakakis n°3, Giorgis speelt luit, net als de al zijdelings vermelde Antonis Xylouris. Ook dit is weer een heuse parel van een plaat, die je raakt, al begrijp je nauwelijks een woord van wat er gezongen wordt: de zeggingskracht van de zangeres is indrukwekkend en het compositiegenie van Daly, daar zijn nauwelijks woorden voor.

Zowat het hele parcours dat Daly het voorbije anderhalve decennium aflegde, komt samen op “The Other Side”, uit 2014: negen zelfgeschreven nummers, door en door klassiek van snit, maar modern van kleur…met niet alleen Daly en Kelly Thoma in de studio, maar ook met de draailier van Efrén Lopés, de luiten van Giorgos Manolakis enAraz Salek, de ney-fluit van Christos Barbas en de Oud-kunsten van Nikolas Palaioglos. Tel daarbij op de ongemeen sterke percussie van de Israeli Zohar Fresco en de Iraanse meesters Pedram Khavar Zamini en Araz Salek en je krijgt de grondstoffen, die nodig zijn voor een alle grenzen overschrijdend muzikaal festijn. De filosofie achter de plaat mag dan een tikkeltje ingewikkeld klinken -het gaat erom dat elk van ons een kant heeft, die we niet (willen of kunnen) kennen, waar niets alles en alles niets is. Daar komt muziek vandaan- de muziek in kwestie is wereldomvattend mooi. Daarvoor hoef me maar mits een paar muisklikken naar “Bayati Shiraz Tasnif” te luisteren, met zijn bijna vijftien minuten de langste van de negen tracks en je begrijpt vast wat ik bedoel.

Uit het samengaan van al dit werk, blijkt overigens ook ten overvloede hoezeer Daly met zijn beide voeten in Kretenzische grond verankerd zit: hij is in de loop der jaren een soort ijkpunt geworden, een ankerplaats, waar omheen zowat alle muzikanten van enige betekenis, hun eigen baan volgen, maar, als waren ze planeten in een apart zonnestelsel, op gezette tijden in elkaars magnetische velden binnendringen en daar met de mooiste muziek uit naar buiten treden. Tegelijk lijkt de Daly/Thoma “school” stilaan ook op een kweekvijver, waarin jonge mensen de kans krijgen het vak te leren en beetje bij beetje naar buiten te treden onder eigen naam. Ook daarvoor verdient Daly alle lof. Het oeuvre van de man wordt onderhand meer dan omvangrijk, maar wat meer is: hij speelt steevast op ontzaglijk hoog niveau en maakt het daardoor voor al wie na hem komt niet meteen makkelijk. Al is dat natuurlijk maar gedeeltelijk waar: wat jongeren van hem kunnen leren, is alvast beschikbaar en valt dus aan te leren. Het genie echter, daar moet je mee geboren zijn.
Samengevat: meesterlijke collectie al te moeilijk vindbaar werk wordt plots heel bereikbaar. Hulde!

(Dani Heyvaert)


Artiest info
ROSS DALY  
 

distr.: Xango

video