ISLE OF MEN met de cd-presentatie van ‘Voluntary Blindness’ @ ARSCENE , HANSBEKE - 08/10/16

 

 ‘Nauwelijks weerklonken de eerste warme, zelfs zwoele noten van ‘Waves’ of je wist: dit zit goed, dit wordt een avond genieten’

We werden de laatste tijd al verwend in de Hansbeekse hot spot Arscene: Woodstock Unplugged, Duo Montanaro/Cavez en Tom Vanstiphout hadden voor gave concerten gezorgd, en daar kwam op 8 oktober het uitmuntende optreden van Isle Of Men bij, tevens een cd-presentatie van ‘Voluntary Blindness’, dat wel al een klein jaar uit is, maar pas de laatste maanden ook echt podiumrijp werd. Isle Of Men is het resultaat van een heuse krachtenbundeling. Zo zijn er wel meer, op dit ogenblik: het gaat om individuele talenten met naam en faam die voor een welomlijnd project andere cracks op hun domein met zorg uitzoeken en op die manier met een nieuwe synthese op de proppen komen (we vermijden angstvallig de beladen en te commerciële term ‘supergroep’) Op korte tijd brachten zulke groepen cd’s uit die ver boven het gemiddelde scoren.

Zo is er het straffe ‘Jedid’ van het Osama Abdulrasol Quintet van wie we de cd-presentatie in De Roma niet konden bijwonen, maar we hadden enige tijd tevoren (zaterdag 21 mei) het Trio Lami in Arscene gezien, en dat trio is in feite het embryo of zo men wil de pocketversie van het Quintet. ‘Jedid’ plaatst Irakese Belg Osama’s qanun (‘arabische harp’) voor het voetlicht, maar de andere vier leden zijn stuk voor stuk klassenbakken. Er is ook het schitterende ‘Time Of Day’ van The Infamous Roots Rielemans Family Orchestra (LP/cd-presentatie bij’ De Vieze Gasten op 30/9 en 1/10) en dat is het samengaan van de twee dames van Billy & Bloomfish met Bruno Deneckere, Nils De Caster en Luiz Márquez. Die al zo lang in diverse combinaties met elkaar op, al of niet met anderen. ‘Rielemans’ was voor die vijf een lang verbeide droom… en van die droom genieten ze nu met volle teugen, wat ook ons plezier verschaft, want ‘Time Of Day’ is het meesterwerk dat we mochten verhopen…

Geen twee zonder drie: Isle Of Men is het troetelkind en de creatieve uitlaatklep van Dirk Fryns. Dirk is in de eerste plaats muziekjournalist. En of we dat geweten hebben: hij en ondergetekende begonnen ongeveer gelijktijdig bij het begin jaren tachtig nieuw opgerichte tijdschrift Backstage dat later herdoopt werd tot Stage (nog niet zo lang geleden overleed ons beider geprezen hoofdredacteur Luc ‘Lukas’ Michiels) Ons viel toen zijn niet-aflatende beroepsijver op. Dirk maakte gaandeweg van zijn hobby zijn beroep, en nog steeds kan men hem lezen in o.a. ‘treinkrant’ Metro. Maar hij is in alle stilte ook gitarist en songschrijver, en hij was van plan om met zijn creativiteit wat aan te vangen, een project waarin zijn songs konden gedijen. Dat werd dan Isle Of Men, een intrigerende naam die ‘manneneiland’ betekent maar die je ook kan verstaan als ‘I love men’, misschien in navolging van Chrissie Hynde die met de Pretenders in 1995 ‘Isle Of View’ uitbracht, te begrijpen als ‘I love you’ dus.

Het was zaak de juiste mensen te vinden. Dat lijkt niet zo moeilijk als je zelf in de branche zit, maar de eisen waren duizelingwekkend hoog. Dirk weet dat zingen zijn sterkste kant niet is (eufemisme) Maar elf jaar geleden had Dirk een interview metGunther ‘Stash’ Verspecht, wat uiteindelijk leidde tot een vriendschap. Toen Dirk zijn ideeën wou uitwerken, besefte hij dat hij de gepaste zangstem zou vinden in de persoon van Gunther, de man die als Stash een grote hit had met ‘Sadness’, een song die zijn titel alle eer aandoet en menig meisjeshart sneller liet kloppen, de song… én de zanger. Verspecht bleek geen eendagsvlieg en bovendien bleek hij steeds beter te zingen. Een andere ‘vondst’ bleek Tom Van der Schueren, klassiek pianist, gespecialiseerd in Mozart en de sonates van Beethoven en dan weet je vanzelfsprekend dat je met een toppianist te maken hebt! Maar Tom is ook thuis in heel andere genres, van pop over jazz naast muziek voor TV en theater. Hij werkt courant voor o.a. het NTG en Woestijnvis. Zo kwam een basistrio tot stand. Vier jaar werkten ze aan de uitwerking van het project. De songteksten kwamen onveranderlijk van Dirk, de muziek maakte hij samen met Tom.

De cd kreeg gestalte in het huis van contrabassist Arne Van Dongen, op zijn beurt een coryfee op zijn instrument, met een niets minder dan onberispelijke techniek, zoals Fryns bij de bandpresentatie niet naliet te benadrukken. Arne is een veelgevraagd bassist in allerlei projecten, maar hij verdiende ook zijn sporen als componist voor, hoeft het gezegd, producties van stand voor film, ballet, enzovoort: je vindt ze mooi opgelijst op zijn site. Daar in de buurt van Ronse kon het gezelschap ook rekenen op de diensten van Luc Vanden Bosch, drummer die van alle markten thuis is. We zagen Luc in het verleden slag(werk) om slinger optreden met Derek, maar opnieuw kan je een blad vullen met zijn activiteiten in tal van genres. Een goeie cd maken, daarvoor moet je ook een gedegen producer onder de arm nemen en die witte merel vond Dirk in de persoon van duivel-doet-al HT Roberts, zelf een singer-songwriter van stand (met niet minder tien cd’s achter de kiezen, waaronder één dubbele en één met een begeleidend boek)

HT (alias Herman Temmerman) is inderdaad meer dan een producer. Hij leunt qua invalshoek, stijl en gehoor zeer nauw aan bij wat Dirk et les autres voor oren hadden. HT was dus medebepalend in de sound van Isle Of Men. Met dit team blikte men ‘Voluntary Blindness’ in, dan wel met de extra inbreng van HT’s vaste slagwerker Niels Delvaux (door Dirk terecht geprezen als de stilste en meest precieze drummer die hij kent) en de backings van Gabriela Arnon, Amerikaanse die in 1989 aan en in Parijs haar hart verloor. Ze is zelf singer-songwriter en haar laatste cd ‘Pyramid Lake’, een productie van HT, was een ware tour de force, helaas onvoldoende gepromoot en in het licht gesteld (we schreven een stuk over de cd-presentatie in bij’ De Vieze Gasten) Als HT backings nodig heeft, komt ze af van het Lichtstad. Het zevental dat zich aandiende bij Arscene bestond uit zeven van de acht al vermelde musici: Luc Vanden Bosch was er niet bij en evenmin Mattias Laga, die klarinet speelt op de cd. Hoeft het gezegd dat Mattias ook een bijzondere muzikant is?

De verwachtingen waren hooggespannen, zeker bij die enkelingen die ‘Voluntary Blindness’ al kenden. Deze cd is een duistere diamant, een plaat die haar geheimen slechts langzaam lost. Met elke draaibeurt geeft ze iets meer prijs van de tover. Je moet als het ware laag na laag afpellen. Je moet beslist ook in the mood zijn om te luisteren, want stijl en verstilling zijn een sleutelwoorden. Al snel vallen termen als ‘nightclub’ en ‘lounge’, maar de eerste term klinkt wat glossy, opgepoetst, en de tweede beperkt deze muziek, in de zin dat ze uit heel veel stijlen en genres elementen haalt, dan wel in een totale versmelting, een synthese die ze ook totaal niet te klasseren maakt. Vandaar dat de vergelijkingen, bij voorbeeld met de grote David Sylvian, passen als een tang op een varken. Maar hoe zou deze parel live klinken, dan nog in akoestisch quasi ideale omstandigheden? Het kleine verhoog van Arscene was uiteraard goed gevuld met zeven muzikanten, van wie enkelen toch wel wathardware bij hadden, en de omvangrijke monitors moest men er zelfs vóór zetten uit plaatsgebrek.

Vermits er veel volk was opgedaagd, heerste er meteen een gezellige atmosfeer. Nauwelijks weerklonken de eerste warme, zelfs zwoele noten van ‘Waves’ of je wist: dit zit goed, dit wordt een avond genieten. Zo geschiedde. Je krijgt niet altijd de kans om zo’n perfect uit gebalanceerde muziek te horen. Die balans geldt niet enkel het volume van stemmen en instrumenten tegenover elkaar, maar ook de klankkleuren, waarbij elk instrument een uitgekiende plaats krijgt in het spectrum en bijdraagt aan het totaalgeluid. Voeg daarbij de precieze, genuanceerde en zorgzaam geaccentueerde speelwijze waar deze (toegegeven) nachtelijke, vaak verstilde en doorgaans traagzame muziek om smeekt. Daarbovenop heersen dan de gouden stem van Gunther (voor dit soort liedjes kennen we ten lande geen expressievere strot, geen die meer vertrouwen inboezemt) en de hooggestemde backings van Gabriela, in haar heel eigen stijl, en men begrijpt waarom dit publiek ademloos luisterde tot en met het de ultieme noot van het bisnummer, op verzoek van velen de herneming van ‘Strange Love’. Als je spreekt van auditief genieten, dan was deze avond het summum daarvan.

Dirk zag in dat hij de songs van een streep duiding moest voorzien, onder meer gezien het repertoire (nog) niet bekend is. Zijn rustige uitleg kwam gemoedelijk over en was ongetwijfeld uit de losse pols, maar als man van het woord, wist hij toch telkens de sleutel tot het lied mee te geven, waarbij hij al te grote ernst vermeed (de teksten geven al genoeg stof tot nadenken!) door er voortdurend fijne randbedenkingen en rake humor door te weven. Zo luidde het bij het tweede nummer ‘Heatwave’ ‘Die gaat over goesting en lust… maar dan in beschaafde en esthetisch verantwoorde vorm’ Dirks lijzige toon en de rake timing doen ons denken dat er een goed causeur in hem steekt. In die song kregen we de eerste van een reeks uitgewerkte pianosolo’s die Tom op ons afvuurde. Hij verblufte niet enkel door zijn techniek, finesse in de zachte passages, vurig in de cadenza’s, maar ook doordat je hoorde dat hij hele happen improviseerde, een combinatie die je niet vindt in de klassieke muziek (het tweede aspect ontbreekt), terwijl je in de lichtere muziekvormen wel de improvisatie krijgt maar zelden zo’n superieur kunnen hoort. Dit is nergens holle, mechanische technoflash: Tom musicéért constant, een zaligheid om te horen, maar ook om hem te zien. We moesten af en toe aan die andere stylist denken, dan wel op hammond, Niels Verheest.

Iets minder opvallend is HT in de pure begeleidingsrol, maar de luisteraar die zijn aandacht zorgvuldig verdeelt, hoort Herman de fraaiste dingen doen op gitaar, mandoline, bouzouki en die heerlijke Weissenborn, de schootgitaar of hawaigitaar (de benaming lap steel of slide gitaar is minder gelukkig), die Ben Harper nu twintig jaar geleden opnieuw de rootsmuziek in loodste (hij had ze mee op het Belgium Rhythm & Blues Festival in Peer) Op gezette tijden zorgt de band voor variatie. Uptempo en met meer decibels kan het ook, zoals in het ritmische ‘Your Gracious Fire’: zelfs als het bepaald ‘woest’, behoudt men de controle. De zorgzame plaatsing van de songs, als het ware in een golfbeweging, geeft de hele set een spanningsboog die de nummers ook onderling linkt. Dat geldt live even goed als op cd, al is de songvolgorde anders. ‘A Thousand Nudes’ zit gans in ‘le creux de la vague’. Want Dirk dist hier een hilarische vertelling op, maar de ongewone ontstaansgeschiedenis en het pittige onderwerp nemen niet weg dat het nummer een oneindige weemoed uitstraalt. Slotsom is dan duizend naakte schoonheden hem niet die ene kunnen doen vergeten: ‘There’s just one girl I can’t see, the one that left and said…’I’m done with love’’. Bonjour tristesse…

Als welkome afwisseling komt één keer in elk deel komt ook het werk van Gabriela aan bod, waarvan vooral het tegelijk intrigerende en catchy, zelfs meezingbare ‘Pygmalion’ in het stuk na de pauze fraai uitpakt (het staat op haar ‘Trouble With Park Avenue’) Cd opener ‘Strange Love’ krijgt een bepaald dromerige piano solo mee… en dan nog één, met een jazzy lyriek die even dreigt boos te worden en te exploderen, maar Tom rondt af met raffinement: wat een fijn weergegeven emoties in amper een handvol maten! Een prachtige zinsnede (die allicht een Nobelprijs verdient) is ‘Your rough killed my smooth’. Deze song heeft op de aanwezigen precies het omgekeerde effect, iets van ‘your smooth killed my rough’… Het eerste deel sluit met ‘Devil’s Bones’: we krijgen rond deze slangterm een beetje uitleg, die we u hier schuldig blijven (u moest zelf maar eens gaan kijken) Dirk speelt zowaar een gitaarsolo in dit nummer met het desolate refrein, een oorwurm van jewelste ‘He will tell you what a drag it is to come home all alone, feeling troubled to the bone’. En weer die piano, die in het tweede tussenstuk, een sobere, ja zelfs ontraamde partij inzet. Maar ze wordt gaandeweg feller en stuitert staccato naar een climax gaat om met finesse in de ether op te lossen. Na afloop zijn de ‘waw’s en ‘wow’s niet uit de lucht.

We zien ons intussen verplicht ons laatste blik superlatieven te openen, maar we vermoeden dat het niet voldoende zal zijn Want ‘Dragonfly Skin’ zet deel twee al even overtuigend in. ‘Eigenlijk gaat het over het begraven van het eigen gelijk’, verheldert Dirk, die eventjes een grote ronde trom bespeelt, iets tussen een Ierse bodhrán en een Griekse daoùli. We missen hier een beetje de klarinetpartij van Laga, maar deze zich langzaam ontvouwende melodie is ook zonder van eenzelfde schoonheid als een ‘dragonfly’ (een libel dus) in volle vlucht. En wat zingt Gunther dit weer met zoveel ‘sadness’… Het gaat zo verder. ‘Birthmark’ en ‘confessional song’ ‘A Man Far From True’, met heerlijke pianolijnen zoals je die in bepaalde Nick Drake songs kan horen, brengen ons bij de bandvoorstelling. Dirk neemt er zijn tijd voor. Dat geeft hem de kans om ieder lid gepast in het zonnetje te zetten.

Na ‘Pygmalion’ waagt de groep zich aan een nieuwe song. ‘Prematuur’ fluistert Gunther stout, maar dat horen we toch niet in dit voorlopig titelloos nummer: ‘This is not about winning’ zingt Verspecht, enkel begeleid door Toms subtiele accenten, een slagzin die blijft hangen. Meteen na dit ingetogen rustpunt, zet Niels het volgende lied in, via een ogenschijnlijk rechtlijnig, maar zoals zo vaak bedrieglijk complex ritme met een vurige cadans, iets waar hij een patent op heeft (hij doet qua benadering soms denken aan Paul Simons inventieve drummer Steve Gadd, denk ‘Fifty Ways To Leave Your Lover’) Het blijkt om het titelnummer te gaan, ‘Voluntary Blindness’. Het blijkt de afsluiter van een concert dat voor ons eigenlijk niet moest ophouden. Vaak krijgt zo’n eindpunt een geweldige finale, een apotheose, maar niet bij Isle Of Men. De herneming van ‘Strange Love’ geeft Tom een laatste kans om te schitteren met een fascinerende partij. Maar het instrumentale einde is de subtiliteit zelve. Af, zoals het hele optreden.

Antoine Légat.

 

 

 

 


 

 

 

 

 


 

Artiest info
website  
facebook  

ARSCENE , HANSBEKE - 08/10/16