ALEXANDER VON SCHLIPPENBACH - JAZZ NOW !

De Duitse pianist, componist Alexander von Schlippenbach (77) behoort tot de elite van de Europese Free Jazz. Behalve solo, speelde hij samen met grootheden als Manfred Schoof en Günther Hampel; eind jaren ’80 vormde hij het Berlin Contemporary Jazz Orchestra. Hierin speelden een groot aantal coryfeeën uit de Free Jazz, zoals Evan Parker, Paul Lovens en als tweede pianist achtereenvolgens Misha Mengelberg en daarna Aki Takase. Toen Von Schlippenbach in 1966 tijdens de Berliner Jazztage zijn compositie “Globe Unity” uitvoerde en dat nog wel in het statige Berliner Philharmonie, thuishaven van Herbert von Karajan, brak de pleuris uit. De kritieken waren niet mals: “een heksenketel, een grapjas in de Philharmonie, een pandemonium waarin saxofonist de rol speelde van Satan “. De geschiedenis leert dat de waardering voor “nieuwe” muzikale stromingen altijd op zich laat wachten, dat overkwam, Parker, Coltrane, Monk en Miles diverse keren. “Destijds kon je mensen shockeren met muziek, maar dat is nu niet meer mogelijk, Free Jazz was voor mij niet noodzakelijkerwijs iets revolutionairs of iets voorbijgaands, maar een logische muziekhistorische ontwikkeling “ aldus Von Schlippenbach. Toch was het dit concert dat heeft geleid tot de vorming van het Globe Unity Orchestra. In tegenstelling tot veel van zijn Europese collega’s nam Von Schlippenbach nooit afstand van de Amerikaanse jazz, er speelden dan ook vaak Amerikaanse musici mee, zoals Anthony Braxton en Steve Lacy. Met uitzondering misschien van de Nederlandse pianist Misha Mengelberg is er niemand die de jazzcanon zo vaak heeft gecorrigeerd, hij wijdde complete albums aan het oeuvre van artiesten als Jelly Roll Morton en Thelonius Monk. Deze laatste vormde een grote invloed op zijn pianospel, eigenlijk een tweede generatie distillatie van Monk’s pianospel, vol met clusters, krachtige aanslag en hoekige bluesgetinte frasering. Von Schlippenbach ’s affiniteit met de Amerikaanse Free Jazz uit zich ook middels de duo albums die hij opnam met New Thing iconen als Sunny Murray en Sam Rivers. Deze cd is alweer de vierde in de serie European Jazz Legends, eerdere uitgaven betroffen de pianisten Jasper Van’t Hof, Enrico Pieranunzi en Dieter Glawischnig. Het gaat hier om live registraties, allemaal opgenomen in het theater van Gütersloh, centraal gelegen in Duitsland. Deze reeks is een initiatief van de WDR en het tijdschrift Jazz Thing.

Von Schlippenbach speelt hier samen met duidelijk jongere muzikanten, maar wel meesters op hun instrument, het zijn Rudi Mahal op basklarinet, Antonio Borghini op bas en Heinrich Köbberling op drums. Vooral de rol van de virtuose basklarinettist Rudi Mahall valt niet te onderschatten, het bijzondere geluid van dit atypische instrument is heel significant voor de klankkleur van het kwartet. Het van melodieus tot schrijnende geluid van de basklarinet geeft handen en voeten aan de muziek, tezamen met het Monkiaanse klavierspel van Von Schlippenbach leidt dit tot een bijzonder uitdagend muzikaal palet. Op de cd staan 4 nummers van Eric Dolphy, een van Thelonius Monk en 3 van het bijna vergeten pianogenie Herbie Nichols (1919-1963). Nichols, die de laatste jaren van zijn leven aan de kost moest komen met het spelen van Dixieland, werd in 1982 door Misha Mengelberg uit de mottenballen gehaald, hij bewerkte zijn muziek voor onder andere het Instant Composer Pool (Breuker e.a.). Er is trouwens geen sprake van het kopiëren van de muziek van eerder genoemde muzikanten, bij Von Schlippenbach draait alles om improvisatie, wat dat betreft is er geen verschil tussen zijn eigen nummers en die van een andere componist, het “Leitmotiv” is aanwezig en daarna is het vrij, zonder te ontaarden in chaos. Het zorgt in ieder geval voor spannende muziek. Aan het eind van de cd is er nog een interessant interview met Von Schlippenbach, een leuk initiatief dat op alle cd’s uit deze reeks aanwezig is.

Jan van Leersum


Artiest info
Website  
 

Label : Intuition
Distr. : Challenge Rec.

video