MINYESHU - DAA DEE

Minyeshu Kifle Tedla, gewoonweg Minyeshu voor de vele vrienden, is een Ethiopische zangeres die muziek maakt in de lijn van de bekende Ethiopische grooves, zoals die beleefd werd in de jaren zeventig… tot in 1978 het politieke klimaat deze muziek schier monddood maakte. Zangeres Aster Aweke verkaste naar de States om daar haar loopbaan verder te zetten. Gaandeweg veranderde het klimaat en bleek ze ook nog steeds razend populair in eigen land. In 1997 trad ze op in hoofdstad Addis Abeba… voor 50.000 uitzinnige fans. Mulatu Astatke is de vader van de Ethio-jazz. De vibrafonist, conga speler, orgelist, componist, arrangeur, raakte zelfs vergeten, maar sinds ‘Broken Flowers’, prent van Jim Jarmush (2005) worden zijn verdiensten erkend. Ook ons land telt minstens één top Ethio-jazz band, Black Flower, met o.m. saxofonist Nathan Daems, cornettist Jon Birdsong en drummer Simon Segers.

Met ‘Daa Dee’ (13 tracks, meer dan één uur muziek) voegt Minyeshu een nieuwe parel aan de kroon van de Ehtiopische wereldmuziek. De titelsong ‘Daa Dee’, te vertalen als ‘Baby’s First Steps’, verwijst naar de ‘daa dee’ aanmoedigingen (in het Amharic, Ethiopische Semitische taal) van Ethiopische moeders aan hun kindjes bij de eerste stappen. Het is een typische ‘titiza’, de Ethiopische pendant van wat we als ‘blues’ beschouwen, een lied vol verlangen en nostalgie. Het springt eruit omdat het tussen het doorgaans uptempo, jazz aangedreven aanbod een teder rustpunt vormt. Maar het is even typisch als andere anderen in zijn mix van traditionele Ethiopische instrumenten als de masenqo (éénsnarige luit) en de washint, houten fluit met (meestal) vier gaten, met een legertje westerse instrumenten.

In ‘Yikerta’ (‘Verontschuldigingen’) verwijst ze naar haar jeugd als geadopteerd kind en de vele onbeantwoorde vragen die deze opvoeding met zich meebracht. Maar nu excuseert ze zich aan het adres van de moeders die voor haar zorgden voor haar afwijzende gedrag als reactie daarop (we moeten afgaan op wat we hierover te lezen krijgen, want ons Amharic is al even goed als ons Pasjtoe, Urdu of Tagalog…) Na een rustig begin, krijgt de song een aanstekelijk ritme die de term ‘groove’ alle recht doet. Minyeshu is geboren in de stad Dire-Dawa maar trok naar Addis Abeba waar ze ‘vader’ Mulatu Astatke en choreagraaf Tadesse Worku ontdekte. Het stond haar roe het toneel te delen met de grote Ethiopische sterren als Astatke en zangstemmen als Bizunech Bekele en Mahmoud Achmed. Als lid van showcase ‘People to People’ toerde ze in 35 landen.

In 1996 verhuisde Minyeshu naar Europa, meer bepaald naar… België! Ze voelde zich niet meer veilig en bleef hier na de toer waar ze aan deelnam. Vandaar ging het richting Nederland waar ze nog steeds woont: in 1998 vroeg men haar deel uit te maken van Africa-Unite met musici uit Somalië, Soedan en Ethiopië. In Eindhoven richtte ze haar eigen band op, Chewata. Ze is ook vaak in Duitsland te vinden; ‘Yetal’ (‘Where Is It?’) handelt over het zich opnieuw vestigen in een gans ander cultureel gegeven. Maar ‘Even if I changed my house / Moving on to a different life / I can’t replace my home’, een bedenking die ook geldt voor de ontheemden die in onze streken belanden. Gaandeweg begreep ze echter ook: ‘Home is me!’. Dat is een belangrijke bewustwording, want het stond haar toe een plaat te maken, waarin niet de sombere gedachten primeren, maar de vreugde van het thuiskomen, waar dat ook moge zijn. Het werd een plaat van mixed emotions, zoals in ‘Anteneh’ (‘It Is You!’), waar de droefheid om een lang verloren minnaar afgewogen wordt tegen gevoelens van vreugde en innerlijke vrede. Of nog ‘Enchet Lekema’ (‘Collecting Wood’) over de loodzware vrouwenarbeid, dag in dag uit hout halen vanuit de bergen. Minyeshu weet dat vocaal in de verf te zetten. De knappe songs doen de rest.

De teksten van Minyeshu zijn uiteraard niet het eerste waar de luisteraar door getroffen wordt bij de beluistering van ‘Daa Dee’, tenzij je Amharic kent, maar wel de muziek die ontstond uit de samenwerking met keyboardsspeler (eigenlijk multi-instrumentalist) Eric van de Lest, eigenaar van de Daltoon Studio in hartje Eindhoven. Het leuke is dat Minyeshu haar ziel niet heeft hoeven te ‘verkopen’: ‘Daa Dee’ kadert perfect in de Ethiopische muziek van de sixties en seventies. Luister maar eens naar het oogst aanstekelijke ‘Yeselam Ayer’ (‘Peaceful Air’) Zij weet verdraaid wat ze doet, het is per slot van rekening haar vierde plaat na ‘Africa Unite’ (1999), ‘Meba’ (2002) en ‘Dire Dawa’ (2008) Ze was en is ook een veel en graag geziene gast op de Europese en Afrikaanse podia, als deelneemster aan allerlei benefieten en projecten (o.a. met ‘Azalai’ op Sfinks in 2013) Ze deelde het toneel met Salif Keita, Youssou N’ Dour, Angélique Kidjo, Baaba Maal, Marco Borsato, het Metropool Orkest.

Minyeshu is als artieste tot volle wasdom gekomen. ‘Daa dee’ is wat ons betreft één van de leukste Afrikaanse platen van dit jaar (hoewel in Eindhoven gemaakt) en voor de ‘Ethio-jazz’ is het een aanwinst.

Antoine Légat

 

Artiest info
Website  
 

label: ARC music

video